ජනගහනය
ජනගහනය
56,000
පරිපාලන ප්‍රදේශය
2,266 ha
ඝනත්වය
54 persons / ha

නගරයක් යනු විශාල මිනිස් ජනාවාසයකි. එහි වැදගත්ම ගාමක බලවේගය මිනිසාය. නගරයක සක්‍රීයත්වය පදනම් වන්නේ මිනිසා හා ඔහුගේ ක්‍රියාකාරීත්වය මතය. නගරයක් තුළ වෙසෙන ජනගහණයේ සංයුතීන් හා ඔවුන්ගේ විවිධාකාර හැකියාවන් පිළිබඳ පූර්ව අවබෝධයක් ලබා ගැනීම සාර්ථක නාගරික අධ්‍යයනයක මූලික පියවර විය යුතුය.

පවතින භෞතික සීමාව තුළ ජනවිකාශන හා සංයුතියේ රටා හඳුනා ගනිමින් සිදුකරන පුරෝකථනයන් තුළින් වඩා යහපත්ව ජීවත් විය හැකි සැලසුම්සහගත නගරයක් නිර්මාණය කරනු ඇත.

ජනගහනය හා වර්ධන වේගය

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව / SoSLC

2017 වර්ෂය සඳහා SoSLC හි ජනගහන ඇස්තමේන්තු දත්ත සලකා බලයි

පුමිතිරි බව වයස් ව්‍යුහය අනුව බෙදීගොස් ඇති ආකාරය

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

රත්නපුර මහා නගර සභා සීමාව තුළ සමස්ත ජනගහනයෙන් 48.61%ක් පුරුෂයන්ද 51.39% ස්ත්‍රීන්ද වෙයි. වයස් අනුව මුළු ජනගහනය ප්‍රතිශතාත්මක ලෙස බෙදී ගොස් ඇත්තේ 15 ට අඩු ළමයින් 23.27% ලෙසත්, 15 - 29 අතර වයසේ පසුවන්නන් 23.56% ලෙසත්, 30-59ත් අතර වයසේ සිටින්නන් 40.28% ලෙස හා 60ට වැඩි මහලු ජනගහනය 12.9% ලෙසත් ය.

ජනවාර්ගික පැතිකඩෙහි සංයුතිය - නාගරික ප්‍රදේශය,  දිස්ත්‍රික්කය හා පළාත අනුව

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

රත්නපුර මහා නගර සභාවේ, සිංහල ජනගහනය සියයට 79.4 ක් ද, සියයට 12.2 ක් ශ්‍රී ලංකා මුවර් ජනතාවද, සියයට 7.0 ද්‍රවිඩ ජනතාවද, තවත් සියයට 1.5 ක් අනෙකුත් ජන කණ්ඩායම් සඳහාද වෙන් වේ.

පුරුෂයන් 100කට සාපේක්ෂව වාර්තාගතව ඇති කාන්තාවන් සංඛ්‍යාව වයස් කාණ්ඩ වලට අනුව

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

මෙහි, පුරුෂයන් සිය දෙනෙකු ගත්විට, ඒ හා සාපේක්ෂව සිටින කාන්තාවන් ප්‍රමාණය පිළිබඳ දත්ත දැක්වේ. ඒ අනුව සලකා බලන කල, සියලු වයස් කාණ්ඩ වල පුරුෂයින් ප්‍රමාණය හා සාපේක්ෂ කාන්තාවන් ප්‍රමාණය ඉහල අගයක් ගන්නා බව දැක්වේ.

නගරය තුල වාසය කල වසර ගණන අනුව සංක්රමණිත ජනගහනය

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

රත්නපුර නාගරික ප්‍රදේශයේ සංක්‍රමණික ජනගහනය දත්ත මගින් දර්ශනය වේ. ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් වසර දහයකට වැඩි කාලයක් ප්‍රදේශයේ පදිංචිකරුවන් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.

ජන සංක්‍රමණයට හේතු

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

මෙම දත්ත අනුව, බහුතර සංක්‍රමණිත කාන්තාවන් විවාහයෙන් පසු නගරය තුලට සංක්රමණය වී ඇති අතර, සංක්‍රමණිත පුරුෂයන් නගරය තුළ රැකියා අවස්ථා ඔවුන් නගරයට පැමිණීමේ ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස දක්වයි.

ජනවාර්ගිකත්වය අනුව භාෂා හැකියාවන් වෙනස්වී ඇති ආකාරය

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

නගරය තුල සිටින ජනතාවගේ, ඒ ඒ ජන කොටස් අනුව භාෂා හැකියාවන් මෙම දත්ත මගින් පැහැදිලි කෙරේ.

අධ්‍යාපනය

අධ්‍යාපනය, සමාජයක සංවර්ධනය පිළිබිඹු කරන ප්‍රධාන සාධකයකි. අධ්‍යාපනය පිළිබඳ දර්ශකයන් නාගරික සංවර්ධනය පිළිබඳ පුළුල් පැතිකඩක් දක්වමින් ඒ සදහා විශාල දායකත්වයක් සපයයි.


දිළිඳුකම පිටුදැකීම හා අධ්‍යාපනය අතර සෘජු සම්බන්ධතාවයක් ඇති අතර සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව කෙරෙහි අදාළ දත්ත හා දර්ශකයන් ඉතාම වැදගත් වේ. මන්ද යත්, මනා අධ්‍යාපනයක් තුළින් ඉහළ වැටුප් ලබන විධිමත් රැකියාවක් ලබාගැනීමටත්, අවිධිමටත් ආර්ථික කටයුතුවල යෙදෙන්නන් හට වඩා හොඳ ජීවනෝපායක් ලබා ගැනීමටත්, අවසානයේදී පරම්පරානුගතව පැවතගෙන එන දිළිඳු බවින් මිදීමටත් මංපෙත් සැලසීමත් ය.

දියුණු අධ්‍යාපන ආයතන වෙත යොමුවීම මගින් මහජනයා ස්වයං රැකියාවක නියුතු වුවද, නැතහොත් ශ්‍රම බලකායේ කොටසක් ලෙස කටයුතු කලද, යහපත් ආර්ථික ස්ථාවර තත්වයක් ලබා ගැනීම පහසු කරවයි. නගරයක ජනතාව ප්‍රාථමික, ද්විතීයික හා තෘතීයික අධ්‍යාපනය මෙන්ම වෘත්තීය මධ්‍යස්ථාන හරහා නිපුණතා සංවර්ධනය කරගනු ලබන්නේ කෙසේද යන්න අවබෝධ කර ගැනීමෙන් එම නගරයේ සංවර්ධනය කෙතරම් යහපත් ලෙස සිදු වේද යන්න හෝ එහි තවදුරටත් සංවර්ධනය කළ යුතු කොටස් පිළිබඳ කරුණු අවබෝධ කරගත හැකිය.

ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය අනුව අධ්‍යාපන මට්ටම (වයස අවුරුදු 3 - 24 )

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

රත්නපුර මහා නගර සභාව තුල ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය අනුව අධ්‍යාපන මට්ටම මෙම දත්ත මගින් දැක්වේ.

ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය අනුව ඉහළම අධ්‍යාපන මට්ටම

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

නගරයේ ජනතාවගේ අධ්‍යාපන මට්ටම මෙම දත්ත මගින් විස්තර කරයි. වැඩිම සිසුන් පිරිසක් ද්වීතියික අධ්‍යාපන මට්ටමට දක්වා අධ්‍යාපනය ලබා ඇති බව මෙම දත්ත මගින් පැහැදිලි වේ.

පරිගණක සාක්ෂරතාව - (වයස අවුරුදු 10 සහ ඊට වැඩි ජනගහනය)

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

2012 වසරේ දී රත්නපුර නගරයේ ජනතාවගේ වයස් කාණ්ඩය අනුව පරිගණක සාක්ෂරතා අනුපාතය මෙම දත්ත මගින් පෙන්නුම් කරයි.

ප්‍රවාහනය

නගරයක වර්ධනය හැඩගැන්වීමේ ලා මහා මාර්ග හා ප්‍රවාහන සබඳතා ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ඕනෑම නගරයකට පවතින ප්‍රවාහන සම්බන්ධතා හා අදාළ පහසුකම්, නගරයේ ස්වයංක්‍රීය වර්ධනය වේගවත් කරයි.
බස්රථ සහ දුම්රිය ප්‍රවාහනය , භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය , ගුවන් තොටුපලවල් හා ප්‍රවාහන පද්ධති හා අදාළ සියලු කටයුතු පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු එකම ගොනුවක පැවතීම මෙහිදී වඩා කාර්යක්ෂම වේ.

තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්ක 11.2 අනුව, ආරක්ෂිත, සියලු දෙනා හටම දැරිය හැකි, පහසුවෙන් ලගාවිය හැකි හා තිරසාර ප්‍රවාහන පද්ධතියක් සඳහා මාර්ග ආරක්ෂාව, පොදු ප්‍රවාහනය , අවදානම් තත්ත්වයන් පිලිබඳ තොරතුරු මෙහි ඇතුලත් වේ. කාන්තාවන්ගේ, දරුවන්ගේ, ආබාධ සහිත පුද්ගලයින්ගේ සහ වැඩිහිටියන්ගේ අවශ්‍යතා සඳහා විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින් මෙම තොරතුරු සංවර්ධන ඉලක්ක වෙත ලගාවීමෙහි ලා භාවිතා කල හැක.

වාහන තදබදය (දිවා කාලයේ)

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

රත්නපුර මහා නගර සභාවේ පෙරවරු 7 සහ 9 අතර කාලය තුල ඉහලම වාහන තදබදය වාර්තා වන අතර, පාසැල් සහ කාර්යාල කටයුතු සඳහා ගමනාගමන පහසුකම් සලසාගන්නා පිරිස් මේ සඳහා හේතු විය හැක.

පෙ.ව. 06 සිට ප.ව. 06 දක්වා මහ නගර සභා සීමාවට ඇතුල්වන වාහනවල ප්‍රතිශතය

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

උදෑසන 6 ත් සවස 6 ත් අතර කාලය තුල රත්නපුර මහ නගර සභා ප්‍රදේශයට පැමිණෙන වාහන ප්‍රමාණයෙන් වැඩිම ප්‍රතිශතයක් (83%) යතුරුපැදි /මෝටර් රථ / වෑන් / ජීප් රථ වැනි පෞද්ගලික වාහන වන අතර, බස් රථ සඳහා 6% ක පමණ සුළු ප්‍රතිශතයක් වෙන් කෙරේ.

වාහන වර්ගය සහ මගීන් සංඛ්‍යාව - මාර්ගයේ එක් පසෙකට , පැය 24 ක් තුල

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

මෙම දත්ත මගින් එක් එක් ප්‍රවාහන මාධ්‍ය හා එහි මගීන් සංඛ්‍යාව විස්තර කරයි. බස්රථ මගින් ප්‍රවාහන පහසුකම් සලසාගන්න මගීන්ගේ ප්‍රමාණය මේ අනුව ඉහල මට්ටමක පවතිනා බව පැහැදිලි වේ.

පොලිස් බල ප්‍රදේශ අනුව හදිසි අනතුරු සංඛ්‍යා ලේඛන (මාරාන්තික තුවාල ලැබූ සංඛ්‍යාව)

මූලාශ්‍රය - ශ්‍රී ලංකා පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව

පසුගිය වසර තුන ඇතුළත ප්‍රදේශයේ සිදුවූ මාරක රිය අනතුරු පිළිබඳ දත්ත මෙහි දැක්වේ.

පදික මාරුව භාවිතය

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

මෙම දත්ත මගින් ප්‍රදේශයේ පදිකයන්ගේ ගමනාගමන රටා පිළිබඳ විස්තර කරයි

ආර්ථිකය

නගර, මෙරට ආර්ථික සංවර්ධනයේ ප්‍රධාන සාධකයක් වන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ නගරවල ආර්ථීක වෙනස්වීම් වල පැතිකඩ පිළිබඳ යතාර්ථවාදී චිත්‍රයක් ගොඩනැගීමට ඒ හා සමගාමී විශ්ලේෂණ තිබීම අතිශය වැදගත් වේ.

ලංකාවේ නගරවල ආර්ථික පසුබිම වටහා ගැනීමට නම් රටක් ලෙස එහි ඵලදායීතාව ගෝලීය වශයෙන් ඇති තරගකාරිත්වය සමඟ සැසදීම සිදුකළ යුතුමය.ඒ සඳහා මානව ප්‍රාග්ධනය හා සබැඳි ශුම බලකා සහභාගිත්වය පිළිබඳ අධ්‍යනයක් මෙන්ම නගර සංවර්ධනයේදී මුහුණදෙන ප්‍රධාන බාධාවන් වන ශ්‍රම වෙළෙඳ පොළේ අවාසි, ආර්ථික අවදානම වැනි තත්ත්වයන් තේරුම් ගැනීම පූර්වයෙන්ම කළ යුතුවේ.

මෙහි ඇති ආර්ථික විශ්ලේෂණ තුළින් ප්‍රාදේශීය වශයෙන් නාගරික සංවර්ධනයට හා නාගරික ජනාවාසවල දියුණුවට රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික අංශයේ දායකත්වය හා එහි විභවතාවන් හඳුනාගැනීමටත් අදාළ  බලප්‍රදේශය තුළ ශ්‍රම බලකාය උපරිම වශයෙන් භාවිතා කරමින් කුසලතාවන්ට සරිලන ප්‍රදේශයට ආවේණික වෙළෙඳපොළක් හදුනා ගැනීමේ හැකියාවත් හිමිවේ.

නගර වල තරඟකාරීත්වයේ ඇස්තමේන්තුගත මිනුම් දර්ශකය (CCI)

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

නගර වල තරගකාරිත්වය පිලිබඳ දර්ශකයේ හයවන ස්ථානයේ රැදී සිටින්නේ රත්නපුර නගර සභාවයි.

ඇස්තෙම්න්තුගත ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය

මූලාශ්‍රය - ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු වාර්ෂික වාර්තාව 2017

මෙම දත්ත අනුව රත්නපුර මහ නගර සභාවේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ක්‍රමික වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කරයි.

නාගරික පාලනය

නාගරික ප්‍රදේශ සැලසුම් කිරීමේදී , මූල්‍ය සැලසුම්කරණය හා කළමනාකරණය කෙසේ සිදුකල යුතුද යන්න රජය (ප්‍රාදේශීය, කලාපීය හා ජාතික) සහ එහි පාර්ශවකරුවන් විසින් තීරණය කරනු ලබන ක්‍රියාවලිය නගර පරිපාලනය හා බැඳේ. එසේම මෙය,සමාජයීය, භෞතික සම්පත් හා දේශපාලන බලය නිසි තැනට නිසි ලෙස බෙදී යාම පිලිබඳ නිර්ණය කෙරෙනා අඛණ්ඩ ක්‍රියාවලියකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ නාගරික පරිපාලනයේ මූල්‍ය ප්‍රත්‍යස්ථතාවය , සේවා ප්‍රතිපාදනය සහ ආර්ථික ගතිකත්වය කෙරෙහි මෙහිදීඅවධානය යොමු කරයි.

මෙහි ඇති තොරතුරු, පවතින ද්විතීක තොරතුරු, බිම් මට්ටමින් සිදුකරන ලද සමීක්ෂණ හා තොරතුරු රැස්කිරීම් මෙන්ම පාර්ශවකරුවන් හා සිදුකල විස්තරාත්මක සාකච්ඡා වෙත අනුගත වේ.

නාගරික කළමනාකරණය, රාජ්‍ය පරිපාලනය, නාගරික මුදල්, අයවැයකරණය සහ කළමනාකරණය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ යහපාලනය, පුරවැසි සහභාගිත්වය සහ අනෙකුත් පාර්ශවකරුවන්ගේ තොරතුරු ආදී වටිනා දත්ත සමුදායක් මෙහි අන්තර්ගත වේ.

නගර පරිපාලන දර්ශකය

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

නගර පරිපාලන දර්ශකය අනුව රත්නපුර නගරය හයවන ස්ථානයේ රැදී සිටින බව පැහැදිලි වේ.

පලාත් පාලන ආයතන බෙදී යාම

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

ශ්‍රී ලංකාව, පළාත් පාලන ආයතන අනුව එහි ජනගහනය හා විශාලත්වය අනුව වර්ග තුනකට බෙදී ඇත. ඒ මහා නගර සභා, නගර සභා සහ ප්‍රාදේශීය සභා ලෙසයි. මාර්ග, සනීපාරක්ෂක කටයුතු, කානු, අපද්‍රව්‍ය එකතු කිරීම, නිවාස, පුස්තකාල, පොදු උද්‍යාන හා අනෙකුත් පහසුකම් ඇතුළු විවිධ සේවාවන් සැපයීම සඳහා ඔවුන් වගකිව යුතු ය. මෙම දත්ත මඟින් පලාත් පාලන ආයතනයන්හි බෙදී යාම දැක්වේ. සබරගමුව පළාත මහා නගර සභා එකකින් නගර සභා තුනකින් සහ ප්‍රාදේශීය සභා විසිපහකින් සමන්විත වන අතර, පළාතේ ප්‍රධාන නගරය රත්නපුර නගරයයි.

නිවාස

ශ්‍රී ලංකාවේ මුල්කාලීන නාගරික ජනාවාස උරුමය - ඉතිහාසය, රටාවන්, ඉඩම් භාවිතය සහ නිවාස වැනි ප්‍රවණතා සහ ඒ සමඟ ඇතිවන සංවර්ධන අභියෝගයන් මෙහි සලකා තිබේ.

නිවාස අවශ්‍යතා , යටිතල පහසුකම් හා සංවර්ධන සඳහා වන වියදම්, මූලික අවශ්‍යතා සපුරාලීම මුල්කරගත් නාගරික සැලසුම්කරණය, නාගරික ඉඩම් පරිහරණය සහ ඉඩම් සංවර්ධනය පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුලත් තොරතුරු සමුදායක් මෙම අංශය මගින් ගොනුකොට තිබේ . මෙහි SDG 11.1 ට අදාළ දර්ශක ද භාවිතා කර ඇත. සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන් සහ සෞඛ්‍ය, ජලය සහ සනීපාරක්ෂක සේවාවන්ගේ ජනගහනය මෙ මගින් ආවරණය වේ. SDG ඉලක්ක 11.7 වෙත ද අවධානය යොමු කරනු ලැබේ.

නිවාස ඒකක වර්ග

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

රත්නපුර මහා නගර සභා බල ප්‍රදේශය තුළ නිවාස වර්ග කිරීම අනුව නිවාසවල බහුතරයක් (සියයට 93.4 ක් පමණ) තනි තට්ටුවක් සහ තට්ටු දෙකක් සහිත නිවාස බව දැක්වේ.

නිවාස වර්ග

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

රත්නපුර නගරයේ 2012 වසරේදී නිවාස 89.8% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ස්ථීර නිවාස බව මෙම දත්ත මගින් දැක්වේ.

නාගරික සේවා

නගර වැසියන්ගේ යහපත් ජීවන තත්වය සහතික කිරීම නාගරික සේවාවන්ගෙන් යුතු විය යුතු මුලික කාර්ය භාරයයි

නාගරික මධ්‍යස්ථාන ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ ආර්ථික සංවර්ධනයට ඉවහල් වන ප්‍රධාන සේවාවන් සපයයි. වාහන ලියාපදිංචි කිරීමේ සේවා, සමාජ ආරක්ෂණ යෝජනා ක්‍රම වෙත ප්‍රවේශය සහ අතිරේක සේවාවන් රාශියක් වැනි ප්‍රධාන රාජ්‍ය පරිපාලන කාර්යයන් නගර විසින් සපයනු ලැබේ.

නාගරික මධ්‍යස්ථාන පදිංචිකරුවන්ට සෞඛ්‍ය හා අධ්‍යාපන සේවා සපයයි: ගුණාත්මක සෞඛ්‍ය සේවාවක් සහ අධ්‍යාපනයක් සඳහා සමාන ප්‍රවේශයක් ලබා දීම. සමාජ විනෝදාත්මක ක්‍රියාකාරකම් සඳහා පහසුකම් සැලසීම සහ පුස්තකාල, ප්‍රජා මධ්‍යස්ථාන සහ ක්‍රීඩා පහසුකම් වැනි ප්‍රජා සහජීවනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා සේවාවන් ද ඒවාට ඇතුළත් ය. සියලුම ශ්‍රී ලාංකිකයින් සඳහා වඩාත් යහපත් අනාගතයක් සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා ගුණාත්මක සේවා සහතික කිරීම තීරණාත්මක අංගයකි.

යටිතල පහසුකම්

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

නල ජලය සහ විදුලිය සඳහා ඉතා යහපත් සේවා සැපයුම් ජාලයක් රත්නපුර නගරය තුල වාර්තා වේ.

ඝන අපද්‍රවය එකතු කිරීම හා බැහැර කිරීම (දිනකට)

මූලාශ්‍රය - JICA

ප්‍රදේශයේ ඝන අපද්‍රව්‍ය එක්රැස් කිරීම හා බැහැර කිරීම පිලිබඳ දත්ත මෙහි දැක්වේ.

පාරිසරික

නගරය සියල්ලන් සදහාම ජීවත් විය හැකි පරිදි සුදුසු පරිසරයකින් සමන්විත විය යුතුය. වායු දුෂණය සහ ජලයේ ගුණාත්මක භාවය, පරිසරයේ පැවැත්ම හා සුරක්ෂිත භාවය මෙන්ම සෞන්දර්යාත්මක හා ඓතිහාසික කරුණු පිළිබඳවද මෙහිදී පැහැදිලි අදහසක් ලබාගැනීම වැදගත් වේ.
ආපදා අවදානම මෙන්ම දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අවදානය, නුතනයේ පාරිසරික සාදක හා සබැඳි තවත් වැදගත් අංගයකි. නගර තුල ඉඩම් පරිහරණ සැලසුම් කිරීමේදී මෙවන් පාරිසරික තත්වයන් හා සාධක ප්‍රමුඛ ස්ථානයක ලා සැලකිය යුතුය.

ගංවතුර පිළිබඳ දත්ත

දේශගුණික ආපදා අවදානමට නිරාවරණය (1974-2017)

මූලාශ්‍රය - ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය

වසර 1974 සිට 2017 දක්වා විටින් විට නගරයට බලපෑ ස්වභාවික උවදුරු පිළිබඳ මෙහි තොරතුරු දැක්වේ.

රථවාහන හේතුවෙන් සිදුවන වායු දූෂණය

මූලාශ්‍රය - ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ සංවිධානය

නගරයේ ඇති දූෂිත වායු පිළිබඳ මෙම දත්ත විස්තර කරයි. නිර්දේශිත සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් (SO2) සහ නයිට්‍රජන් ඩයොක්සයිඩ් (NO2) මට්ටම් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නිර්දේශයන්ට අනුව වේ.

තේමා සිතියම්

රත්නපුර නාගරික බල ප්‍රදේශය: හෙක්ටයාර 2266 කින් යුතු රත්නපුර මහා නගර සභා සීමාව මෙයින් දැක්වේ.

 

රත්නපුර මහ නගර සභා පරිපාලන සීමාවට අයත් ග්‍රාම නිලධාරි වසම්හි ව්‍යාප්තිය පිළිබඳ සිතියම: රත්නපුර මහ නගර සභාවට ග්‍රාම නිලධාරි වසම් 18ක් ඇතුළත් වන අතර ඒවායෙහි සිටින ජනතාවගේ ස්ත්‍රී පුරුෂ බව / ජනවාර්ගිකත්වය / වයස් සංයුතිය පිළිබඳ තොරතුරු වැඩිදුරටත් මෙහි අඩංගු වී ඇත.

 

කළු ගඟ පිටාර ගැලීම හේතුවෙන් ඇතිවන රත්නපුර ගංවතුර පිලිබඳ සිතියම: නගරය හරහා ගලා යන කළු ගඟ හේතුවෙන් නිරන්තරයෙන් ගංවතුර අවදානමට ලක්වීම රත්නපුර නගරයේ විශේෂත්වයකි. 2003 වසරේ ඇති වූ වාර්තාගත ගංවතුර මට්ටම මෙම සිතියමෙහි දක්වා ඇත.

 

රත්නපුර නගරයේ නායයාමේ අවදානම දැක්වෙන සිතියම: ජාතික ගොඩනැගිලි හා පර්යේෂණ ආයතනයට අනුව මෙහි රත්නපුර නගරයේ අවදානම් කළාපයන් ඉහල අවදානම්, මැදි අවදානම් හා අඩු අවදානම් ලෙස කොටස් තුනක් යටතේ වර්ගීකරණය කර ඇත.

සිතියමේ විස්තර
Print
SoSLC project, NBRO, Risk info
SoSLC project, NBRO, Risk info
සිතියමේ විස්තර
සිතියම් සුචිය

 

සීමිත සම්පතක් වන භූමිය නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම තුළින් ප්‍රතිලාභ රැසක් අත්කර ගත හැකිය. නාගරික කලාපයන්ට එය අතිශයින් වැදගත් වන්නකි.

 

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නාගරික කලාපයන්හි පවතින භූමිය දැනට කුමන කටයුත්තක් සඳහා වෙන්ව තිබේ දැයි සොයා බැලීම කාලෝචිත වටිනාකමක් සහිතය. එමෙන්ම වඩා හොඳ සැලසුම් සහගත නගරයක් සෑදීමේදී ඉදිරි දැක්මක් සහිතව එය සිදුකිරීම සඳහා ද භූමි පරිභෝජනය පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් තිබීම අනිවාර්ය වේ.

 

ඉදිකිරීම් සහිත හා ඉදිකිරීම් රහිත ලෙස ප්‍රධාන ආකාර දෙකක් යටතේ උප කොටස් 36ක් වන ලෙස වර්ග කර භූමි පරිභෝජන සිතියම් සකසා ඇති අතර එම භූමියට අයත් වන්නා වූ භූමි ප්‍රමාණයන්ගේ වපසරිය වැඩිදුරටත් දක්වා ඇත.

සිතියමේ විස්තර
Print
SoSLC project
SoSLC project
සිතියමේ විස්තර
සිතියම් සුචිය

හෙක්ටයාර 2266 ක් පුරා පැතිරී ඇති ගාල්ල මහ නගර සභාවට ග්‍රාම නිලධාරී වසම් xx ක් පමණ ඇතුළත් වේ. (නගර තොරතුරු යටතේ වන තේමා සිතියම්හි එය විස්තරාත්මකව දක්වා ඇත)

සබරගමු පළාතේ ප්‍රධාන නගරය ලෙස හඳුන්වන රත්නපුර මහ නගර සභා සීමාව තුළ ඉදිකිරීම් සහිත භූමිය හෙක්ටයාර 1088 ක අගයක් ගන්නා අතර එය සමස්ත භූමි ප්‍රමාණයෙන් xx % කි. ඉදිකිරීම් රහිත භූමිය හෙක්ටයාර 1177 ක ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වන අතර එය සමස්ත භූමි ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිශතයක් ලෙස xx % කි.


ඉදිකළ භූමිය නේවාසික, වාණිජ, ආයතනික, කාර්මික, ප්‍රවාහන, පොදු අවකාශයන්, සංස්කෘතික හා ඉදිකරමින් පවතින ලෙස ප්‍රධාන කොටස් 8ක් යටතේ ද ඉදි කිරීම් රහිත භූමිය කෘෂිකාර්මික, ජලය, වනාන්තර, සංරක්ෂිත, වගුරු බිම් , වෙරළබඩ ප්‍රදේශය හා හිස් ඉඩම් ලෙස නැවත උප කොටස් 7ක් යටතේ වර්ගීකරණය කර ඇත. ඉදි කිරීම් සහිත භූමිය නැවතත් උප කොටස් 30ක් යටතේ ගොනු කර ඇත. (අදාළ භූමි පරිභෝජනය පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු භූමි ප්‍රමාණය සමඟ මෙහි පහතින් ප්‍රස්ථාර ගත කර ඇත)

නේවාසික භාවිතය සඳහා සමස්ත නාගරික භූමියෙන් xx % ක් වන අතර එය හෙක්ටයාර xxx කි.
වාණිජ, කාර්මික හා ආයතනික කටයුතු සදහා පිළිවෙලින් හෙක්ටයාර xx , xx හා xx ක් ලෙස වෙන් වී ඇති අතර සමස්ථ භූමියෙන් පිළිවෙලින් එය xx %, xx % හා xx % ලෙස වේ.

 

එක්සත් ජාතීන්ගේ ජනාවාස වැඩසටහනේ ගෝලීය නාගරික නිරීක්ෂණාගාරය මගින් පසුගිය වසරේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද "Streets as Public Spaces and Drivers of Urban Prosperity" වාර්තාවට අනුව, මහජනයා සඳහා වෙන්වූ පොදු අවකාශ ගණයට හරිත උද්‍යාන පමණක් නොව තාර හෝ වෙනත් අයුරකින් නිර්මිත වීථි ද ඇතුළත් විය යුතු බව දක්වා තිබේ. ඒ අනුව සමස්ථ භූමියෙන් 40 - 50 ක ප්‍රතිශතයක් පොදු අවකාශයන් සඳහා විය වෙන් යුතු බවත්, එයින් 30 - 35 ත් අතර ප්‍රතිශතයක් වීදිවලට ද 15 - 20 ක් අතර ප්‍රතිශතයක් හරිත උද්‍යාන/ චතුරශ්‍ර සදහාද වෙන් විය යුතු බව ප්‍රකාශ කර ඇත.

මහනුවර නාගරික සීමාව තුළ වීථි හා මහා මාර්ගයන් සදහා වෙන්වී ඇත්තේ xx % ක ප්‍රමාණයක් වන අතර පොදු අවකාශයන් සදහා සමස්ථ භූමියෙන් xx % ක ප්‍රමාණයක් වෙන්වී ඇත. "Streets as Public Spaces and Drivers of Urban Prosperity" වාර්තාවට අනුව 40-50 ත් අතර ප්‍රතිශතයක් විය යුතු යයි කියැවෙන ප්‍රමාණය රත්නපුර නගරය සැලකූ විට වාර්තා වන්නේ xx % ක පමණ අගයකි.

ඉදිකරන ලද භූමිය
SoSLC project
මුළු
ඉදිකරන ලද භූමිය
1088.76 (ha)
  • මහල් නිවාස (මහල් තුනකට වඩා වැඩි)
    • 0.05
    මහල් තුනක් හෝ ඊට අඩු නිවාස
    • 823.48
    පැල්පත් (වැඩි දියුණු කොට නීතිගත කිරීමට සුදුසු)
    • 0.17
    මුඩුක්කු (නීතිගත කිරීමට නුසුදුසු)
    • 0.15
  • ව්‍යාපාරික ස්ථාන
    • 55.03
    කාර්යාල
    • 1.34
    ව්‍යාපාරික හා නේවාසික මිශ්‍ර භාවිතය
    • 1.53
    බැංකු
    • 0.94
  • අධ්‍යාපනික
    • වෙනත් උසස් අධ්‍යාපන ආයතන 1.53
    • පාසල් 19.82
    සෞඛ්‍යය
    • රෝහල් 10.39
    • බෙහෙත් ශාලා 0.14
    රාජ්‍ය ආයතන
    • 51.1
  • කර්මාන්ත ශාලා
    • 3.91
  • බස්නැවතුම්
    • 2.55
    රථ ගාල්
    • 2.38
    මහාමාර්ග
    • 21.99
    රේල් පාර
    • 55.63
  • උද්‍යාන / චතුරශ්‍ර
    • 0.71
    ක්‍රීඩා භූමි
    • 19.37
    සුසාන භූමි
    • 2.01
  • ආගමික
    • විහාර / සිද්ධස්ථාන 12.58
    • ක්‍රිස්තියානි පල්ලිය 0.53
    • මුස්ලිම් පල්ලිය 0.42
    • 1.01
ඉදි නොකරන ලද
SoSLC project
මුළු
ඉදි නොකරන ලද
1177.52 (ha)
    • 680.27
    • 76.39
    • 254.69
    • 26.82
    • 114.22
    • 25.13

 

දශක කිහිපයක් තුළ නාගරික පරිසරයෙහි ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රය වෙනස් වී ඇති අන්දම අධ්‍යයන තුළින් වර්තමාන සංවර්ධනයේ උපනතීන් පිළිබද සුවිශේෂී වූ නිගමනයන් කරා එළඹීමටත් අනාගත සංවර්ධනයේ දිශානතිය පිළිබඳ පුරෝකතනය කිරීමටත් අවස්ථාව හිමිවෙයි.

 

අදාළ වර්ෂයන්හි චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප යොදාගනිමින් පුළුල් ලෙස කරන ලද වර්ගීකරණයක් වූ මෙම නාගරික ව්‍යාප්ති අධ්‍යනය වසර ගණනාවක නගරයේ සමස්ථ විකාශනය සරලව ග්‍රාහකයා වෙත සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට දරූ උත්සාහයක සාර්ථක ප්‍රතිඵලයකි.

 

 

සිතියමේ විස්තර
Print
SoSLC project
SoSLC project
සිතියමේ විස්තර
සිතියම් සුචිය
නාගරික ව්‍යාප්ති සංඛ්‍යාලේඛන
SoSLC project
රත්නපුර මහා නගර සභාව ( km 2 )
සමස්ත වර්ධන වේගය 1995 - 2017 7.07%
නාගරීකරණයේ වෙනස් වීම 1995 - 2017 2.73
නාගරීකරණය පිළිබඳ සලකා බලන මුළු ප්‍රදේශය 267.51
    • 1995
      • මුළු පරිපාලන ප්‍රදේශ සීමාව 22.67
      • නාගරික 0.41
      • අර්ධ නාගරික 4.57
      • ඉදිකිරීම් රහිත 17.09
      • ජලය 0.6
    • 2001
      • මුළු පරිපාලන ප්‍රදේශ සීමාව 22.67
      • නාගරික 0.79
      • අර්ධ නාගරික 5.33
      • ඉදිකිරීම් රහිත 15.95
      • ජලය 0.6
    • 2012
      • මුළු පරිපාලන ප්‍රදේශ සීමාව 22.67
      • නාගරික 1.76
      • අර්ධ නාගරික 6.9
      • ඉදිකිරීම් රහිත 13.41
      • ජලය 0.6
    • 2017
      • මුළු පරිපාලන ප්‍රදේශ සීමාව 22.67
      • නාගරික 2.56
      • අර්ධ නාගරික 7.74
      • ඉදිකිරීම් රහිත 11.77
      • ජලය 0.6
    • 1995
      • මුළු නගර සීමා ප්‍රදේශය 244.84
      • නාගරික 0
      • අර්ධ නාගරික 7.58
      • ඉදිකිරීම් රහිත 231.95
      • ජලය 5.31
    • 2001
      • මුළු නගර සීමා ප්‍රදේශය 244.84
      • නාගරික 0.1
      • අර්ධ නාගරික 10
      • ඉදිකිරීම් රහිත 229.43
      • ජලය 5.31
    • 2012
      • මුළු නගර සීමා ප්‍රදේශය 244.84
      • නාගරික 0.41
      • අර්ධ නාගරික 15.04
      • ඉදිකිරීම් රහිත 224.08
      • ජලය 5.31
    • 2017
      • මුළු නගර සීමා ප්‍රදේශය 244.84
      • නාගරික 0.89
      • අර්ධ නාගරික 18.21
      • ඉදිකිරීම් රහිත 220.43
      • ජලය 5.31