ජනගහනය
ජනගහනය
66,000
පරිපාලන ප්‍රදේශය
5,140.3 ha
ඝනත්වය
25 persons / ha

නගරයක් යනු විශාල මිනිස් ජනාවාසයකි. එහි වැදගත්ම ගාමක බලවේගය මිනිසාය. නගරයක සක්‍රීයත්වය පදනම් වන්නේ මිනිසා හා ඔහුගේ ක්‍රියාකාරීත්වය මතය. නගරයක් තුළ වෙසෙන ජනගහණයේ සංයුතීන් හා ඔවුන්ගේ විවිධාකාර හැකියාවන් පිළිබඳ පූර්ව අවබෝධයක් ලබා ගැනීම සාර්ථක නාගරික අධ්‍යයනයක මූලික පියවර විය යුතුය.

පවතින භෞතික සීමාව තුළ ජනවිකාශන හා සංයුතියේ රටා හඳුනා ගනිමින් සිදුකරන පුරෝකථනයන් තුළින් වඩා යහපත්ව ජීවත් විය හැකි සැලසුම්සහගත නගරයක් නිර්මාණය කරනු ඇත.

ජනගහනය හා වර්ධන වේගය

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව / SoSLC

2017 වර්ෂය සඳහා SoSLC හි ජනගහන ඇස්තමේන්තු දත්ත සලකා බලයි

පුමිතිරි බව වයස් ව්‍යුහය අනුව බෙදීගොස් ඇති ආකාරය

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

අනුරාධපුර මහා නගර සභා සීමාව තුළ සමස්ත ජනගහනයෙන් 49.44%ක් පුරුෂයන්ද 50.56% ස්ත්‍රීන්ද වෙයි. වයස් අනුව මුළු ජනගහනය ප්‍රතිශතාත්මක ලෙස බෙදී ගොස් ඇත්තේ 15 ට අඩු ළමයින් 22.39% ලෙසත්, 15 - 29 අතර වයසේ පසුවන්නන් 25.03% ලෙසත්, 30-59ත් අතර වයසේ සිටින්නන් 41.91% ලෙස හා 60ට වැඩි මහලු ජනගහනය 10.67% ලෙසත් ය.

ජනවාර්ගික පැතිකඩෙහි සංයුතිය - නාගරික ප්‍රදේශය,  දිස්ත්‍රික්කය හා පළාත අනුව

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

මෙම දත්ත අනුව, නගරයේ ජනගහනයෙන් සියයට 91 ක් සිංහල භාෂාව කතා කරන ජනතාව වන අතර සියයට 7.0 ක් ශ්‍රී ලංකා මුවර්, සියයට 1.2 දමිළ සහ සියයට 0.3 ක් වෙනත් ලෙස වාර්තා වේ.

නගරය තුල වාසය කල වසර ගණන අනුව සංක්රමණිත ජනගහනය

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, අවුරුදු 10 ට වැඩි නේවාසික කාණ්ඩයේ සංක්‍රමණික පිරිමි සහ ගැහැණු ජනගහනය ඉහළම අගයයි. දත්ත වලට අනුව, අවුරුදු 5 කට අඩු කාලයක් තුළ වැඩි පිරිමි ජනගහනයක් නාගරික ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය වූවන් ලෙස වාර්තා වේ.

ජන සංක්‍රමණයට හේතු

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

නගරය තුලට සංක්‍රමණිත පුරුෂයන් බහුතරය රැකියා සැලකිල්ලට ගනිමින් නගරයට පැමිණ ඇති බවත්, කාන්තාවන් විවාහයෙන් පසුව හා පවුලේ වෙනත් සාමාජිකයෙකු සමග නගරය තුලට සංක්‍රමණය වීම සිදුවී ඇති බව, මෙම 2012 දත්ත මගින් පැහැදිලි වේ.

පුරුෂයන් 100කට සාපේක්ෂව වාර්තාගතව ඇති කාන්තාවන් සංඛ්‍යාව වයස් කාණ්ඩ වලට අනුව

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

මෙහි, පුරුෂයන් සිය දෙනෙකු ගත්විට, ඒ හා සාපේක්ෂව සිටින කාන්තාවන් ප්‍රමාණය පිළිබඳ දත්ත දැක්වේ. ඒ අනුව සලකා බලන කල, වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි වැඩිහිටි පුරුෂයින් ප්‍රමාණය හා සාපේක්ෂ වැඩිහිටි කාන්තාවන් ප්‍රමාණය ඉහල අගයක් ගන්නා අතර, වයස අවුරුදු 30ත් 59ත් අතර කාන්තාවන් ප්‍රමාණය පුරුෂයන් ප්‍රමාණය හා සාපේක්ෂව අඩු අගයක් ගන්නා බව පැහැදිලි වේ.

ජාතික අගය හා ස්ත්‍රී මූලික කුටුම්භ/පුරුෂ මූලික කුටුම්භ ප්‍රමාණය

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

අනුරාධපුර මහා නගර සභාවේ ස්ත්‍රී මූලික කුටුම්භ ප්‍රතිශතය පුරුෂ මූලික කුටුම්බයන්ගේ ප්‍රතිශතයට වඩා අඩු මට්ටමක පවතී.

ජනවාර්ගිකත්වය අනුව භාෂා හැකියාවන් වෙනස්වී ඇති ආකාරය

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

2012 වර්ෂයේ අනුරාධපුර නගරයේ ජනතාවගේ භාෂා හැකියාවන් පිළිබඳව මෙම දත්ත විස්තර දක්වයි.

අධ්‍යාපනය

අධ්‍යාපනය, සමාජයක සංවර්ධනය පිළිබිඹු කරන ප්‍රධාන සාධකයකි. අධ්‍යාපනය පිළිබඳ දර්ශකයන් නාගරික සංවර්ධනය පිළිබඳ පුළුල් පැතිකඩක් දක්වමින් ඒ සදහා විශාල දායකත්වයක් සපයයි.


දිළිඳුකම පිටුදැකීම හා අධ්‍යාපනය අතර සෘජු සම්බන්ධතාවයක් ඇති අතර සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව කෙරෙහි අදාළ දත්ත හා දර්ශකයන් ඉතාම වැදගත් වේ. මන්ද යත්, මනා අධ්‍යාපනයක් තුළින් ඉහළ වැටුප් ලබන විධිමත් රැකියාවක් ලබාගැනීමටත්, අවිධිමටත් ආර්ථික කටයුතුවල යෙදෙන්නන් හට වඩා හොඳ ජීවනෝපායක් ලබා ගැනීමටත්, අවසානයේදී පරම්පරානුගතව පැවතගෙන එන දිළිඳු බවින් මිදීමටත් මංපෙත් සැලසීමත් ය.

දියුණු අධ්‍යාපන ආයතන වෙත යොමුවීම මගින් මහජනයා ස්වයං රැකියාවක නියුතු වුවද, නැතහොත් ශ්‍රම බලකායේ කොටසක් ලෙස කටයුතු කලද, යහපත් ආර්ථික ස්ථාවර තත්වයක් ලබා ගැනීම පහසු කරවයි. නගරයක ජනතාව ප්‍රාථමික, ද්විතීයික හා තෘතීයික අධ්‍යාපනය මෙන්ම වෘත්තීය මධ්‍යස්ථාන හරහා නිපුණතා සංවර්ධනය කරගනු ලබන්නේ කෙසේද යන්න අවබෝධ කර ගැනීමෙන් එම නගරයේ සංවර්ධනය කෙතරම් යහපත් ලෙස සිදු වේද යන්න හෝ එහි තවදුරටත් සංවර්ධනය කළ යුතු කොටස් පිළිබඳ කරුණු අවබෝධ කරගත හැකිය.

ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය අනුව අධ්‍යාපන මට්ටම (වයස අවුරුදු 3 - 24 )

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

වයස්ගතව සිටින වයස අවුරුදු 25 සිට 25 දක්වා වයස් සීමාව තුළ අනුරාධපුරයේ පාසලකට නොපැමිණෙන අයුරු

ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය අනුව ඉහළම අධ්‍යාපන මට්ටම

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

අ.පො.ස. (උ.පෙළ) සඳහා එදිරිපත් වන ශිෂ්‍යාවන් ප්‍රමාණය සාපේක්ෂ ලෙස ඉහල අගයක වාර්තා වේ. උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා යොමු වූ ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන්ගේ ප්‍රමාණය අනෙකුත් අංශ හා සසඳන කල අඩු අගයකි.

පරිගණක සාක්ෂරතාව - (වයස අවුරුදු 10 සහ ඊට වැඩි ජනගහනය)

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

වයස අවුරුදු 15 ත් 19 ත් අතර පසුවන ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයේම පරිගණක සාක්ෂරතා මට්ටම ඉහල අගයක් ලෙස වාර්තා වේ

ප්‍රවාහනය

නගරයක වර්ධනය හැඩගැන්වීමේ ලා මහා මාර්ග හා ප්‍රවාහන සබඳතා ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ඕනෑම නගරයකට පවතින ප්‍රවාහන සම්බන්ධතා හා අදාළ පහසුකම්, නගරයේ ස්වයංක්‍රීය වර්ධනය වේගවත් කරයි.
බස්රථ සහ දුම්රිය ප්‍රවාහනය , භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය , ගුවන් තොටුපලවල් හා ප්‍රවාහන පද්ධති හා අදාළ සියලු කටයුතු පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු එකම ගොනුවක පැවතීම මෙහිදී වඩා කාර්යක්ෂම වේ.

තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්ක 11.2 අනුව, ආරක්ෂිත, සියලු දෙනා හටම දැරිය හැකි, පහසුවෙන් ලගාවිය හැකි හා තිරසාර ප්‍රවාහන පද්ධතියක් සඳහා මාර්ග ආරක්ෂාව, පොදු ප්‍රවාහනය , අවදානම් තත්ත්වයන් පිලිබඳ තොරතුරු මෙහි ඇතුලත් වේ. කාන්තාවන්ගේ, දරුවන්ගේ, ආබාධ සහිත පුද්ගලයින්ගේ සහ වැඩිහිටියන්ගේ අවශ්‍යතා සඳහා විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින් මෙම තොරතුරු සංවර්ධන ඉලක්ක වෙත ලගාවීමෙහි ලා භාවිතා කල හැක.

වාහන තදබදය (දිවා කාලයේ)

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

උදෑසන 8 සිට 8 අතර කාලය තුළ අනුරාධපුර මහා නගරසභාවේ වඩාත් කාර්යක්ෂම වාහන ගමනා ගමනය වනුයේ පාසල හා සේවා ප්රවාහන කටයුතු හේතුවෙන් වේ.

පෙ.ව. 06 සිට ප.ව. 06 දක්වා මහ නගර සභා සීමාවට ඇතුල්වන වාහනවල ප්‍රතිශතය

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

අනුරාධපුර නගර සභා බලප්රදේශයට ඇතුළුවන වාහන වලින් වැඩිම ප්රතිශතය සියයට 6 ක් පමණ වේ. මෝටර් සයිකල් හා කාර් / වෑන් / ජීප් රථ වැනි පුද්ගලික වාහන සියයට 85 ක් පමණ අයත් වේ. මාර්ගයේ බස් රථවල වාහනවල සියයට 2 ක් සහ මැදපෙරදිග කලාපයට ඇතුළුවන පාපැදිවලින් සියයට 3 ක්.

වාහන වර්ගය සහ මගීන් සංඛ්‍යාව - මාර්ගයේ එක් පසෙකට , පැය 24 ක් තුල

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

මගීන් බහුතරය, මාර්ගයේ ධාවනය වන බස් රථ මගින් සිය ප්‍රවාහන අවශ්‍යතා සපුරාගන්නා අතර, යතුරුපැදි භාවිතා කරන්නන් ද සැලකිය යුතු මට්ටමකට වාර්තා වේ.

පොලිස් බල ප්‍රදේශ අනුව හදිසි අනතුරු සංඛ්‍යා ලේඛන (මාරාන්තික තුවාල ලැබූ සංඛ්‍යාව)

මූලාශ්‍රය - ශ්‍රී ලංකා පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව

වසර 2015 තුල දී හදිසි අනතුරු හේතුවෙන් මරණයට පත් වූ හෝ, මාරාන්තික තුවාල ලැබූ සංඛ්‍යාවේ සැලකියයුතු වැඩි වීමක් වාර්තා වන අතර, එම තත්වය වසර 2016 වන විට සැලකිය යුතු අඩුවීමක් වාර්තා කරයි.

දුම්රිය මගීන් සංඛ්‍යාව

මූලාශ්‍රය - ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව

2014 සිට 2016 වසර දක්වා වාර්ෂික දුම්රිය මගීන්ගේ වැඩිවීමක් වාර්තාවේ

නගරයට පිවිසෙන/ නගරයෙන් පිටව යන දුම්රිය මගීන් සංඛ්‍යාව

මූලාශ්‍රය - ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව

කොළඹ සහ උතුරු දුම්රිය මාර්ගයේ මගීන් සංඛ්‍යාව බහුතරය වේ.

ආර්ථිකය

නගර, මෙරට ආර්ථික සංවර්ධනයේ ප්‍රධාන සාධකයක් වන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ නගරවල ආර්ථීක වෙනස්වීම් වල පැතිකඩ පිළිබඳ යතාර්ථවාදී චිත්‍රයක් ගොඩනැගීමට ඒ හා සමගාමී විශ්ලේෂණ තිබීම අතිශය වැදගත් වේ.

ලංකාවේ නගරවල ආර්ථික පසුබිම වටහා ගැනීමට නම් රටක් ලෙස එහි ඵලදායීතාව ගෝලීය වශයෙන් ඇති තරගකාරිත්වය සමඟ සැසදීම සිදුකළ යුතුමය.ඒ සඳහා මානව ප්‍රාග්ධනය හා සබැඳි ශුම බලකා සහභාගිත්වය පිළිබඳ අධ්‍යනයක් මෙන්ම නගර සංවර්ධනයේදී මුහුණදෙන ප්‍රධාන බාධාවන් වන ශ්‍රම වෙළෙඳ පොළේ අවාසි, ආර්ථික අවදානම වැනි තත්ත්වයන් තේරුම් ගැනීම පූර්වයෙන්ම කළ යුතුවේ.

මෙහි ඇති ආර්ථික විශ්ලේෂණ තුළින් ප්‍රාදේශීය වශයෙන් නාගරික සංවර්ධනයට හා නාගරික ජනාවාසවල දියුණුවට රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික අංශයේ දායකත්වය හා එහි විභවතාවන් හඳුනාගැනීමටත් අදාළ  බලප්‍රදේශය තුළ ශ්‍රම බලකාය උපරිම වශයෙන් භාවිතා කරමින් කුසලතාවන්ට සරිලන ප්‍රදේශයට ආවේණික වෙළෙඳපොළක් හදුනා ගැනීමේ හැකියාවත් හිමිවේ.

නගර වල තරඟකාරීත්වයේ ඇස්තමේන්තුගත මිනුම් දර්ශකය (CCI)

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

නගර වල තරඟකාරීත්වයේ මිනුම් දර්ශකය (CCI) අනුව අනුරාධපුර නගරය සියලු පළාත් ප්‍රධාන නගර අතරින් 5 වන හොඳම නගර ලෙස ශ්‍රේණිගතව ඇත.

ඇස්තෙම්න්තුගත ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය

මූලාශ්‍රය - ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු වාර්ෂික වාර්තාව 2017

අනුරාධපුර ප්රාග්ධනයෙහි ඒකපුද්ගල ආදායමෙහි ක්රමික වැඩිවීමක් බව ප්රස්ථාරයෙන් පෙන්වා දෙයි.

නාගරික පාලනය

නාගරික ප්‍රදේශ සැලසුම් කිරීමේදී , මූල්‍ය සැලසුම්කරණය හා කළමනාකරණය කෙසේ සිදුකල යුතුද යන්න රජය (ප්‍රාදේශීය, කලාපීය හා ජාතික) සහ එහි පාර්ශවකරුවන් විසින් තීරණය කරනු ලබන ක්‍රියාවලිය නගර පරිපාලනය හා බැඳේ. එසේම මෙය,සමාජයීය, භෞතික සම්පත් හා දේශපාලන බලය නිසි තැනට නිසි ලෙස බෙදී යාම පිලිබඳ නිර්ණය කෙරෙනා අඛණ්ඩ ක්‍රියාවලියකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ නාගරික පරිපාලනයේ මූල්‍ය ප්‍රත්‍යස්ථතාවය , සේවා ප්‍රතිපාදනය සහ ආර්ථික ගතිකත්වය කෙරෙහි මෙහිදීඅවධානය යොමු කරයි.

මෙහි ඇති තොරතුරු, පවතින ද්විතීක තොරතුරු, බිම් මට්ටමින් සිදුකරන ලද සමීක්ෂණ හා තොරතුරු රැස්කිරීම් මෙන්ම පාර්ශවකරුවන් හා සිදුකල විස්තරාත්මක සාකච්ඡා වෙත අනුගත වේ.

නාගරික කළමනාකරණය, රාජ්‍ය පරිපාලනය, නාගරික මුදල්, අයවැයකරණය සහ කළමනාකරණය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ යහපාලනය, පුරවැසි සහභාගිත්වය සහ අනෙකුත් පාර්ශවකරුවන්ගේ තොරතුරු ආදී වටිනා දත්ත සමුදායක් මෙහි අන්තර්ගත වේ.

නගර පරිපාලන දර්ශකය

මූලාශ්‍රය - SOSLC ව්‍යාපෘතිය

අනුරාධපුර සහ යාපනය යන නගරවල නගර පාලනය පිළිබඳ දර්ශකයේ 5 වන ස්ථානය ලෙස අනුරාධපුරය පත්ව ඇත.

පලාත් පාලන ආයතන බෙදී යාම

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

ශ්‍රී ලංකාව, පළාත් පාලන ආයතන අනුව එහි ජනගහනය හා විශාලත්වය අනුව වර්ග තුනකට බෙදී ඇත. ඒ මහා නගර සභා, නගර සභා සහ ප්‍රාදේශීය සභා ලෙසයි. මාර්ග, සනීපාරක්ෂක කටයුතු, කානු, අපද්‍රව්‍ය එකතු කිරීම, නිවාස, පුස්තකාල, පොදු උද්‍යාන හා අනෙකුත් පහසුකම් ඇතුළු විවිධ සේවාවන් සැපයීම සඳහා ඔවුන් වගකිව යුතු ය. මෙම දත්ත මඟින් පලාත් පාලන ආයතනයන්හි බෙදී යාම දැක්වේ.

නිවාස

ශ්‍රී ලංකාවේ මුල්කාලීන නාගරික ජනාවාස උරුමය - ඉතිහාසය, රටාවන්, ඉඩම් භාවිතය සහ නිවාස වැනි ප්‍රවණතා සහ ඒ සමඟ ඇතිවන සංවර්ධන අභියෝගයන් මෙහි සලකා තිබේ.

නිවාස අවශ්‍යතා , යටිතල පහසුකම් හා සංවර්ධන සඳහා වන වියදම්, මූලික අවශ්‍යතා සපුරාලීම මුල්කරගත් නාගරික සැලසුම්කරණය, නාගරික ඉඩම් පරිහරණය සහ ඉඩම් සංවර්ධනය පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුලත් තොරතුරු සමුදායක් මෙම අංශය මගින් ගොනුකොට තිබේ . මෙහි SDG 11.1 ට අදාළ දර්ශක ද භාවිතා කර ඇත. සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන් සහ සෞඛ්‍ය, ජලය සහ සනීපාරක්ෂක සේවාවන්ගේ ජනගහනය මෙ මගින් ආවරණය වේ. SDG ඉලක්ක 11.7 වෙත ද අවධානය යොමු කරනු ලැබේ.

නිවාස ඒකක වර්ග

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

අනුරාධපුර නගරසභා බල පෙද්ශය තුළ නිවාසෙය් ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ රූප සටහන දැක්ෙව්. නිවාසවල බහුතරයක් (සියයට 96 ක් පමණ) තනි කථාවක් සහ ද්විත්ව කතන්දර ඇතුළත් වේ.

නිවාස වර්ග

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

අනුරාධපුර ප්රාග්ධන කවුන්සිලයේ නිවාසවලින් සියයට 90.5 ක් ස්ථිර 2012 වර්ෂයේදී ස්ථීර බව පුරාවෘත්තය පෙන්නුම් කරයි

නාගරික සේවා

නගර වැසියන්ගේ යහපත් ජීවන තත්වය සහතික කිරීම නාගරික සේවාවන්ගෙන් යුතු විය යුතු මුලික කාර්ය භාරයයි

නාගරික මධ්‍යස්ථාන ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ ආර්ථික සංවර්ධනයට ඉවහල් වන ප්‍රධාන සේවාවන් සපයයි. වාහන ලියාපදිංචි කිරීමේ සේවා, සමාජ ආරක්ෂණ යෝජනා ක්‍රම වෙත ප්‍රවේශය සහ අතිරේක සේවාවන් රාශියක් වැනි ප්‍රධාන රාජ්‍ය පරිපාලන කාර්යයන් නගර විසින් සපයනු ලැබේ.

නාගරික මධ්‍යස්ථාන පදිංචිකරුවන්ට සෞඛ්‍ය හා අධ්‍යාපන සේවා සපයයි: ගුණාත්මක සෞඛ්‍ය සේවාවක් සහ අධ්‍යාපනයක් සඳහා සමාන ප්‍රවේශයක් ලබා දීම. සමාජ විනෝදාත්මක ක්‍රියාකාරකම් සඳහා පහසුකම් සැලසීම සහ පුස්තකාල, ප්‍රජා මධ්‍යස්ථාන සහ ක්‍රීඩා පහසුකම් වැනි ප්‍රජා සහජීවනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා සේවාවන් ද ඒවාට ඇතුළත් ය. සියලුම ශ්‍රී ලාංකිකයින් සඳහා වඩාත් යහපත් අනාගතයක් සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා ගුණාත්මක සේවා සහතික කිරීම තීරණාත්මක අංගයකි.

ඝන අපද්‍රවය එකතු කිරීම හා බැහැර කිරීම (දිනකට)

මූලාශ්‍රය - JICA

කසළ එකතු කිරීම, එහි ප්රතිවිපාක, කුටුම්භ ගිනිබත් කිරීම, වළ දැමීම හෝ විවෘත කිරීම කුණු කසළ දැමීම සඳහා සියයට 53 ක් පමණ ගෘහස්ථයන් විසින් ආවරණය නොකෙරිනි.

යටිතල පහසුකම්

මූලාශ්‍රය - ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව

අනුරාධපුර මහා නගර සභා බල ප්‍රදේශයේ පිළිවෙලින් 97% ක සහ 99% ක විදුලිය හා ජල සැපයුම් සඳහා ඉතා ඉහල ආවරණයක් වාර්තාගතව ඇත.

පාරිසරික

නගරය සියල්ලන් සදහාම ජීවත් විය හැකි පරිදි සුදුසු පරිසරයකින් සමන්විත විය යුතුය. වායු දුෂණය සහ ජලයේ ගුණාත්මක භාවය, පරිසරයේ පැවැත්ම හා සුරක්ෂිත භාවය මෙන්ම සෞන්දර්යාත්මක හා ඓතිහාසික කරුණු පිළිබඳවද මෙහිදී පැහැදිලි අදහසක් ලබාගැනීම වැදගත් වේ.
ආපදා අවදානම මෙන්ම දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අවදානය, නුතනයේ පාරිසරික සාදක හා සබැඳි තවත් වැදගත් අංගයකි. නගර තුල ඉඩම් පරිහරණ සැලසුම් කිරීමේදී මෙවන් පාරිසරික තත්වයන් හා සාධක ප්‍රමුඛ ස්ථානයක ලා සැලකිය යුතුය.

ගංවතුර පිළිබඳ දත්ත

දේශගුණික ආපදා අවදානමට නිරාවරණය (1974-2017)

මූලාශ්‍රය - ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය

අනුරාධපුර නගරය වසර 1974 ත් 2017 ත් අතර කාලය තුළ විටින් විට ඇති වූ නියඟ තත්වයන් හේතුවෙන් වඩාත් පීඩාවට පත්ව ඇති බව මෙම දත්ත මගින් පැහැදිලි වේ.

රථවාහන හේතුවෙන් සිදුවන වායු දූෂණය

මූලාශ්‍රය - ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ සංවිධානය

නගරයේ ඇති දූෂිත වායු පිළිබඳ මෙම දත්ත විස්තර කරයි. නිර්දේශිත සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් (SO2) සහ නයිට්‍රජන් ඩයොක්සයිඩ් (NO2) මට්ටම් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නිර්දේශයන්ට අනුව වේ.

තේමා සිතියම්
සිතියමේ විස්තර
Print
සිතියමේ විස්තර
සිතියම් සුචිය

 

සීමිත සම්පතක් වන භූමිය නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම තුළින් ප්‍රතිලාභ රැසක් අත්කර ගත හැකිය. නාගරික කලාපයන්ට එය අතිශයින් වැදගත් වන්නකි.

 

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන නාගරික කලාපයන්හි පවතින භූමිය දැනට කුමන කටයුත්තක් සඳහා වෙන්ව තිබේ දැයි සොයා බැලීම කාලෝචිත වටිනාකමක් සහිතය. එමෙන්ම වඩා හොඳ සැලසුම් සහගත නගරයක් සෑදීමේදී ඉදිරි දැක්මක් සහිතව එය සිදුකිරීම සඳහා ද භූමි පරිභෝජනය පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් තිබීම අනිවාර්ය වේ.

 

ඉදිකිරීම් සහිත හා ඉදිකිරීම් රහිත ලෙස ප්‍රධාන ආකාර දෙකක් යටතේ උප කොටස් 36ක් වන ලෙස වර්ග කර භූමි පරිභෝජන සිතියම් සකසා ඇති අතර එම භූමියට අයත් වන්නා වූ භූමි ප්‍රමාණයන්ගේ වපසරිය වැඩිදුරටත් දක්වා ඇත.

සිතියමේ විස්තර
Print
SoSLC ව්‍යාපෘතිය
SoSLC ව්‍යාපෘතිය
සිතියමේ විස්තර
සිතියම් සුචිය
ඉදිකරන ලද භූමිය
SoSLC ව්‍යාපෘතිය
මුළු
ඉදිකරන ලද භූමිය
2647.88 (ha)
  • මහල් තුනක් හෝ ඊට අඩු නිවාස
    • 1420.33
    පැල්පත් (වැඩි දියුණු කොට නීතිගත කිරීමට සුදුසු)
    • 5.64
  • ව්‍යාපාරික ස්ථාන
    • 160.35
    ව්‍යාපාරික හා නේවාසික මිශ්‍ර භාවිතය
    • 13.96
    බැංකු
    • 3.26
  • අධ්‍යාපනික
    • විශ්ව විද්‍යාලය 39.60
    • වෙනත් උසස් අධ්‍යාපන ආයතන 10.85
    • පාසල් 38.16
    සෞඛ්‍යය
    • රෝහල් 14.34
    • බෙහෙත් ශාලා 1.02
    රාජ්‍ය ආයතන
    • 187.25
  • කර්මාන්ත ශාලා
    • 26.06
  • බස්නැවතුම්
    • 2.47
    දුම්රිය නැවතුම්
    • 4.00
    ගුවන්තොටුපල
    • 59.08
    රථ ගාල්
    • 4.15
    මහාමාර්ග
    • 20.53
    රේල් පාර
    • 98.37
  • උද්‍යාන / චතුරශ්‍ර
    • 45.14
    ක්‍රීඩා භූමි
    • 39.43
    සුසාන භූමි
    • 19.23
  • ආගමික
    • විහාර / සිද්ධස්ථාන 99.58
    • ක්‍රිස්තියානි පල්ලිය 1.52
    • මුස්ලිම් පල්ලිය 1.04
    පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමකින් යුතු
    • 332.34
    • 0.18
ඉදි නොකරන ලද
SoSLC ව්‍යාපෘතිය
මුළු
ඉදි නොකරන ලද
2492.47 (ha)
    • 710.32
    • 1545.98
    • 36.76
    • 133.70
    • 12.54
    • 10.28
    • 42.89

 

දශක කිහිපයක් තුළ නාගරික පරිසරයෙහි ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රය වෙනස් වී ඇති අන්දම අධ්‍යයන තුළින් වර්තමාන සංවර්ධනයේ උපනතීන් පිළිබද සුවිශේෂී වූ නිගමනයන් කරා එළඹීමටත් අනාගත සංවර්ධනයේ දිශානතිය පිළිබඳ පුරෝකතනය කිරීමටත් අවස්ථාව හිමිවෙයි.

 

අදාළ වර්ෂයන්හි චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප යොදාගනිමින් පුළුල් ලෙස කරන ලද වර්ගීකරණයක් වූ මෙම නාගරික ව්‍යාප්ති අධ්‍යනය වසර ගණනාවක නගරයේ සමස්ථ විකාශනය සරලව ග්‍රාහකයා වෙත සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට දරූ උත්සාහයක සාර්ථක ප්‍රතිඵලයකි.

 

 

සිතියමේ විස්තර
Print
SoSLC ව්‍යාපෘතිය
SoSLC ව්‍යාපෘතිය
සිතියමේ විස්තර
සිතියම් සුචිය
නාගරික ව්‍යාප්ති සංඛ්‍යාලේඛන
SoSLC ව්‍යාපෘතිය
අනුරාධපුර මහා නගර සභාව ( km 2 )
සමස්ත වර්ධන වේගය 1995 - 2017 7.35%
නාගරීකරණයේ වෙනස් වීම 1995 - 2017 7.37
නාගරීකරණය පිළිබඳ සලකා බලන මුළු ප්‍රදේශය 684.23
    • 1995
      • මුළු පරිපාලන ප්‍රදේශ සීමාව 51.4
      • නාගරික 1.96
      • අර්ධ නාගරික 7.39
      • ඉදිකිරීම් රහිත 26.71
      • ජලය 15.34
    • 2001
      • මුළු පරිපාලන ප්‍රදේශ සීමාව 51.41
      • නාගරික 2.44
      • අර්ධ නාගරික 10.44
      • ඉදිකිරීම් රහිත 23.19
      • ජලය 15.34
    • 2012
      • මුළු පරිපාලන ප්‍රදේශ සීමාව 51.42
      • නාගරික 4.96
      • අර්ධ නාගරික 15.3
      • ඉදිකිරීම් රහිත 15.82
      • ජලය 15.34
    • 2017
      • මුළු පරිපාලන ප්‍රදේශ සීමාව 51.41
      • නාගරික 8.59
      • අර්ධ නාගරික 17.64
      • ඉදිකිරීම් රහිත 9.84
      • ජලය 15.34
    • 1995
      • මුළු නගර සීමා ප්‍රදේශය 632.82
      • නාගරික 0
      • අර්ධ නාගරික 4.31
      • ඉදිකිරීම් රහිත 560.23
      • ජලය 68.28
    • 2001
      • මුළු නගර සීමා ප්‍රදේශය 632.82
      • නාගරික 0.53
      • අර්ධ නාගරික 9.92
      • ඉදිකිරීම් රහිත 554.09
      • ජලය 68.28
    • 2012
      • මුළු නගර සීමා ප්‍රදේශය 632.82
      • නාගරික 0.64
      • අර්ධ නාගරික 27.34
      • ඉදිකිරීම් රහිත 536.56
      • ජලය 68.28
    • 2017
      • මුළු නගර සීමා ප්‍රදේශය 632.82
      • නාගරික 0.76
      • අර්ධ නාගරික 45.26
      • ඉදිකිරීම් රහිත 518.52
      • ජලය 68.28